Moda dünyasında lüksün önemli bir kavramı olan haute couture ile yakından tanışmaya ne dersiniz?
Yıllardır televizyonlardan, ünlüler dünyasından, ödül törenlerinden kulağımıza çalınan, moda ile ilgili önemli olduğunu düşündüğümüz kavram haute-couture . Bu kelimeyi her duyduğumuzda aklımıza gelen haute couture nedir sorusunun cevabı kelime anlamı olarak kısa ancak moda endüstrisinde oldukça geniş bir kısım kaplıyor. Kendine has bir tasarım ve atölye süreci olan bu moda alanı, kökenini saray aristokrasisinin kıyafet ahlakından alacak kadar eskiye gidiyor. Saray terzileri, burjuvazi ile birlikte kendi özel terzi atölyelerini açan yüksek burjuvaziye de hizmet eden yüksek tasarımcılara dönüştüler. Haute-couture ne demek denildiğinde işte bu tasarımcıların günümüzdeki devamı olan ve kelime anlamı “yüksek terzilik” olan moda kesimi aklımıza geliyor.
Chambre Syndicale de la Couture Parisienne
Fransızca bir kelime olan Haute Couture kavramı, 19. yüzyılda Paris’te kendi terzi atölyesini kuran ve ardından da bu zanaatın resmi kurumu Chambra Syndicale de la Couture Parisienne’yi kuran İngiliz tasarımcı Charles Worth ile hayatımıza girdi. Sanayi devrimi ile birlikte kitlesel modanın ortaya çıkışı, fabrikasyon dikim atölyeleri ile haute couture ve endüstriyel arasındaki fark iyice belirgin olmaya başladı. Günümüzde haute couture nedir denildiğinde o yüzden ilk akla gelen özel tasarım ve dikim olsa da, bugün haute couture modasını özel tasarımdan da yüksek bir yere taşıyan bazı özellikler var. Bugün kitlesel moda, sürdürülebilir moda, özel yapım veya el yapımı terzilik gibi farklı alanlarda farklı başlıklar altına toplanıyor ve haute couture kendisini yalnızca üretim özellikleriyle değil, resmi kurum ve onay ile de ayırıyor.
Bakalım küçük farklılıkları ve bazı bilinmesi gereken maddelerle haute couture nedir ?
- Chambre Syndicale de la Couture Parisienne, sıkı bir denetimden geçerek kuruldan onay almayı başarmış resmi üyeler, Fransa dışındaki üyeler ve konuk üyelerden oluşan bir kurum. Yani Fransızlar ev sahipliğine devam ediyor.
- Kitlesel moda markaları ve hazır giyimde tüketime dayalı olarak iki ana ve iki ara sezon vardır. Buna karşılık haute couture’de yılda yalnızca iki sezon bulunmaktadır. Yani bir haute couture elbise hazır giyime göre daha uzun bir sezon için görücüye çıkar. Her sezon için sendika takvimi belirlenir. Bu takvime göre bu sezonda yer alacak haute couture tasarımcılar ve onların markaları kurulca belirlenerek takvime alınır.
- Ülkemizde haute couture’e en yakın kıyafet tasarım sistemi gelinlik tasarımcılığıdır. Haute couture gelinlik modelleri de bizdeki gibi yalnızca kişiye özel ve beden ölçülerine göre dikilir. Haute couture’de az sayıdaki özel müşterilere ilgi, onların bedenine göre yapılan tasarım bu moda alanının bir kuralıdır ve tasarımcı buna uymalıdır.
- Haute couture’ün tam tersi yönünde duran hazır giyim, moda dünyasında Pret-a-Porter veya Ready-to-Wear olarak geçer ve tasarımı mağazada alıp, üzerinizde dener ve giyersiniz. Kişiye özel tasarım bir kıyafet, örneğin Haute Couture abiye bir elbise ise belki tasarım hatta belki de dikim ve provalar aşamalarında kişinin üzerindeki duruşuna göre farklar gösterebilir.
- Hazır giyim markalarının defile tasarımları mankenler üzerinde duruşuyla catwalk look denilen şekilde defile görüntüsüne uygun üretiliyor. Bu da podyumda gördüğümüz ürün ile hazır giyim markası ürününün gerçek hayatta üzerimizde duruşunun farklı olmasına neden olur. Hazır giyim çok sayıda üretim yaparken haute couture tasarımı bir kıyafet bir elin parmaklarını geçmez.
- Haute Couture’un hazır giyimden ilham alması övünülecek bir durum değilken, hazır giyim için tam tersi geçerli. Haute Couture hazır giyimin takip ettiği moda akımlarının trend oluşturucusu gibi iş görür.
- Hazır giyim markaları bir kıyafet tasarımının oluşması için yaklaşık 60- 100 saat harcarken, haute couture tasarımlarının vücut bulması yaklaşık 500 saat sürebiliyor. Hazır giyim markaları daha fazla insan çalıştırıp, tasarımlarını yeni mezun iş gücünden tedarik ederken, haute couture birikimli ve işini çok iyi bilen belirli terzi ve tasarımcıların günlerce kafa patlatması ile ortaya çıkıyor.
- Tüm bunlar fiyatlandırmaya da yansıyor haliyle. Haute couture’de beş haneli rakamlar ve milyon dolarları bulan kıyafetlerden bahsedebiliyoruz. Ancak bu haute couture tasarımcının hazır giyimden fazla para kazandığı anlamına gelmiyor keza müşterileri oldukça az. Hatta yakın zamanlarda Batı dünyasında elzem mallara ve kıyafete para harcamaya ve lüks demode olmaya başladığı haute couture’e “ölüm yaklaştı” deniliyordu. Doksanlarda lüksü görgüsüzlük sayan batılı zenginlerin yerini Rusya ve Çin’in hızla zenginleşerek Avrupa yüksek burjuvazisinin arasına balıklama dalmaya çalışan “oligark” zenginleri onların yerini aldılar.
- Günümüzde kişiye özel üretim yapan bazı markalar kendi üretimlerini haute couture sayarak, örneğin haute couture parfüm yaptıklarını iddia edebiliyorlar. Oysa ki bu bir pazarlama ismi, haute couture nedir dendiğinde tasarımcının altında Chambre Syndicale de la Couture Parisienne imzası olması gerektiğini tekrar belirtelim.
Yazımıza bonus olarak küçük sırrımızı açıklayarak veda edelim, pek çoğunuzun haute couture nasıl okunur merak ettiğinizi biliyoruz, kısaca “ot kutür” olarak okunuyor.
