IKEA mobilyalarının yalnız bir mobilya satın almış olmanın ötesinde hissettirdiği bir şeyler var. Bir kutu içinde gelen parçaları birleştirip bir ürün ortaya çıkarmak, kuşkusuz ki yalnız satın alıp gelmekten çok daha fazla haz veriyor. Yani kendi ellerimizle kurduğumuz rafa şöyle bir durup bakınca bir şeyi başarmış olmanın haklı gururunu hissetmiyor değiliz.
İşte bu gerçek, Penn State University’de robot teknolojisi üzerine araştırmalar yapan bir grubun dikkatini çekti. Grup, IKEA mobilyalarında geçerli olan prensibi robot teknolojisine uyarlayan bir çalışma başlattı. Araştırmanın amacı “insanlar, eğer yapım aşamasının bir parçasına dahil olurlarsa, makinelere karşı daha pozitif tutum sergileyebilirler.” fikrini ispatlamaktı.
Araştırma 80 lisans öğrencisinden oluşan gruplarla yürütüldü. Öğrencilerden bazılarından, pil ekleme ve programlama dahil, robotun donanım ve yazılımına dair işlemler yapmaları istendi. Diğerleriyse kurulumu yalnızca seyretti. Daha sonra bir kaç dakika robotla etkileşime geçtiler ve onu dans ederken izlediler.
Araştırmayı yürüten grubun lideri Shyam Sunder, sonuçları Yeni Zelanda’da düzenlenen İnsan-robot etkileşimi konferansında sundu. Sunder, “IKEA etkisi, mobilya gibi objelerle kurulabiliyorsa, interaktif medya ve özellikle robotlarla da kurulabilir diye düşünüyoruz.” dedi.
Ancak grubun atladığı bir şey vardı. IKEA müşterileri, mobilyanın birleştirilecek parçalarına aşina; oysa bir robotun montajı ya da programlaması çok daha karmaşık ve uzmanlık gerektiren bir iş.
Bu sebeple Sunder sunumunda, robot üreticilerinin, (eğer böyle bir satış taktiği kullanacaklarsa) robotlarını paketlerken bu fenomeni hesaba katmaları gerekeceğini söyledi ve ekledi:
“Üreticiler, kurulum sürecini müşteri için acı verici hale getirmeden onlara sahiplik ve başarma duygusunu vermeli. Öte yandan bu, montaj aşamasının ötesine de geçebilir. ‘Kendin montaj et’ fikri bir yandan başarma duygusunu körükleyip sahiplik fikrini sağlamlaştırırken, bir yandan da kullanıcıları ürünü tamir etmeye de teşvik edebilir.”
