Dalışa başlamak istiyor ve nereden başlayacağınızı bilemiyor musunuz? Sizi ne gibi kurs süreçleri bekliyor? Serbest dalış mı yoksa tüplü dalış mı size göre? Alışveriş listenizde neler olmalı? En iyi dalış noktaları nerelerde? GittiGidiyor Blog olarak yanıtları işin uzmanından alalım dedik ve dalışla ilgili bilmeniz gerekenleri Serbest Dalış Milli Takım Antrenörü Evren Orhon’dan dinledik. Orhon’un heyecan uyandıran tasvirleriyle sualtının güzelliklerini anlatan bu röportajı keyifle okumanız dileğiyle…
Öncelikle sizi tanımak isteriz.
7 Mayıs 1979 İstanbul doğumluyum. Kendimi bildim bileli ergenliğe kadar tüm yazlarımı dedemin yanında Bodrum’da ve Gökova’da geçirdim. Çok güzel bir çocukluk yaşadım ve o yıllarda dedemin deniz merakı sayesinde denizle tanıştım. Deniz tutkum daha çok küçük yaşlarda serbest dalış aşkına dönüştü. Titreyene kadar sudan çıkmazdım, maskemle dalışlar yapıp evin her tarafını topladığım deniz kabuklarıyla doldururdum. 21 yaşında serbest dalışı daha ciddiye almaya karar verdim. Yabancı dillerim sayesinde Mısır, Yunanistan gibi serbest dalışın çok popüler olduğu ülkelere, Türkiye’de o yıllarda eğitimi olmayan ve çok az bilinen bu sporu daha iyi öğrenmek için tek başıma gittim. Bu seyahatlerde dünya çapında sporcularla tanışarak uluslararası bir çevreye sahip oldum. Daha sonraları bu tanıştığım sporcularla Türkiye’de de çeşitli dalış kamplarında bulunarak o zamanlar duyulmamış derinliklere, görülmemiş sürelerle yapılan birçok dalışa tanıklık ettim ve yeni teknikler öğrendim. Edindiğim tecrübelere istinaden sporumuzun bağlı bulunduğu TSSF’den (Türkiye Sualtı Sporları Federasyonu) 2006 yılında teklif aldım ve sporun gelişimi adına resmi kanalda da çalışmalara başladım. Türkiye’deki birçok rekor denemesi ve şampiyonalarda görev aldım. Her sabah uyandığımda düşündüğüm ilk şey hep denizin derin mavisiydi. Tutkumu yaşamak için bir yolunu bulup 2012 senesinde 10 senelik özel sektör hayatıma son verdim. Kızıldeniz’de eğitmenliğimi aldım. Aynı sene Türkiye Serbest Dalış Milli Takım Antrenörlüğü teklifini aldım ve kabul ettim. Son senelerde zamanımı görevim için ülkemde, çeşitli şampiyonalarda ve profesyonel sporcularla kamplarda, Mısır, Filipinler ve Endonezya gibi ülkelerde geçirdim.
Dalış yapmanın güzel yanlarını, faydalarını anlatır mısınız?
Dalışın en güzel yanlarından biri denizde kendinizle veya sevdiklerinizle başbaşa geçireceğiniz özel anlardır. Deniz size ve o güne özel sürprizlere her zaman gebedir. Hep bir bilinmeyenin karşısında olmak ve doğayı yaşamak çok heyecan vericidir. Ayrıca su çok rahatlatıcıdır. Suda konforlu olmayı öğrendikten sonra suda karadan daha rahat olmak mümkündür. Düşen nabızla sakinleşerek sualtının sessizliğini yaşamak, akıp giden suyun size dokunuşlarını hissetmek ve aynı zamanda masmavi yerçekimsiz bir ortamı tecrübe etmek eşsizdir. Bu noktada serbest dalış ve tüplü dalışı ayıralım. Dalış bir bütün gibi görünse de aslında serbest dalış ve tüplü dalış arasında temel farklar vardır. En temel fark, serbest dalış kendi nefesimizi tutarak yapılırken, tüplü dalış tüpten hava solunarak gerçekleştirilir. İkisinin de kendine göre avantajları tabii ki vardır. Serbest dalış daha az ekipmanla yapılabileceğinden pratiklikte bir adım öne çıkar. Yüzme biliyorsanız, bir sualtı maskesi edinip, suya atlayıp sualtı güzelliklerini izleyerek denizin keyfini çıkarmak da serbest dalış sayılabilecekken, akıl almaz derinliklere kendi nefesiniz ve kas gücünüzle inmek de serbest dalıştır. Tüpsüz dalış mi olur diyenler, çok büyük zevkleri ve heyecanları ıskalamaktadır. Fayda olarak bakarsak, serbest dalış fiziksel kondisyona dayalı bir spor olduğundan, deniz merakı ve dalış isteği artan birey doğada daha rahat ve kuvvetli olmak ve güzellikleri daha derinden yaşamak için kendine daha iyi bakmaya başlar. Sağlığını önemser, disiplinli ve sportmen bir hayat tarzını benimser.
Kimler serbest dalış yapmalı, kimler yapmamalı?
Aslında suya batmanın yaşı olamayacağından, bir bakıma serbest dalışa başlamanın da yaşı yok diyebiliriz. Ama eğitim ayağında farklı bir tablo var. Ülkemizde tüplü dalış ile ilgili eğitimlere başlamanın yaşı 14 kabul edilmektedir. Serbest dalışla ilgili tam bir standart olmasa da, 12-14 yaşlarından itibaren uluslararası kuruluşların eğitimlerine veli izniyle katılınabilir. Sağlık açısından beyana dayalı bir sistem mevcuttur. Kalp, damar, tansiyon, şeker, sinüs vb sorunlarınızın varlığı sorgulanır. Bazı durumlarda spor yapabilir raporu istenir. Ayrıca belirtmek gerekir, gebelik durumunda dalış yapılmamalıdır.
Serbest dalışa başlayacaklar için alışveriş listesinde neler olmalı?
İlk olarak dalış maskesi diyebiliriz. Ardından şnorkel ve palet gelir. Sporu benimseyenler için dalış elbisesi, dalış kemeri ve ağırlıkları, eldiven, patik ve dalış saatini ekleyebiliriz. Malzemelerimizi taşımak için bir de dalış çantasına ihtiyaç duyarız. Sporda ilerledikçe liste daha da kabaracaktır ama alamıyorsak da moral bozmayalım çünkü kiralama imkanı da yaratılabiliyor. Eğer spora yeni başlanıyorsa ve alışveriş yapılacaksa, eğitmenle kontağa geçip bu konuda yardım rica edilir ve yanlış malzemeye boşa para harcamanın önüne geçilebilir.
Dalış sertifikası almak nasıl bir süreçtir?
Tüplü dalış yapmak için sertifika gerekli iken serbest dalış için böyle bir gereklilik ülkemizde yok. Bunun hem iyi hem kötü yanları var. Bir maske takıp suya girip güzelliklere bakarak ufak batıp çıkmalar yapabilecek bir kişi için herhangi bir engel olmaması hoşken, işi bir adım öteye taşıyacak kişilerde bilgi eksikliğinden kaynaklanabilecek riskleri önleyememesi açısından hoş değil. Bilgili olarak ve uygun ortamlarda yapıldığında güvenli sayılabilecek bir spor olan serbest dalış, bilgisiz ve de uygunsuz ortamlarda yapıldığında maalesef ölüme bile sebebiyet verebilir. Bu sebeple serbest dalış yapacak kişilerin bilinçlenmesi ve eğitim almaları önemlidir. Serbest dalış görece olarak yeni bir spor olduğundan ülkemizde son yıllarda faaliyete geçen birkaç okul var. Bu okulların hepsinde çalıştım ve eğitim kalitelerinden eminim. Serbest dalışa yeni başlayacak kişilerin altta isimleri geçen okullarla iletişime geçmelerini öneririm.
Alfabetik sıraya göre; DeepHumans Serbest Dalış Okulu, Dessat Dalış Okulu, Egesub Serbest Dalış Okulu, LifeAquatic Serbest Dalış Okulu ve Medfish Serbest Dalış Okulu. Teorik olarak bu okullarda ders anlatımları gerçekleştirilirken, pratik olarak seviyenize göre havuzda ve/veya denizde dalışlar yaptırılmaktadır. Bu okulların dışında Türkiye Sualtı Sporları (TSSF) tarafından düzenlenen eğitimler/seminerler de mevcuttur, tarihleri de www.tssf.gov.tr adresinden veya federasyonumuzla iletişime geçerek takip edilebilir.
Türkiye’nin en iyi dalış noktaları nerelerdir?
Türkiye’nin en iyi dalış noktaları ile ilgili birçok bilgi internette mevcut. Ben aynı doğrultuda ama başka açıdan bilgiler aktarmak istiyorum. Serbest dalışa uygunluk açısından bakarsak, suyu soğuk olmayan, medeniyete yakın ve kolay ulaşılabilen, deniz trafiği düşük, rüzgar almayan, akıntısız, berrak, dalış arkadaşı bulabileceğimiz ve sualtı canlılığı yüksek yerler serbest dalgıçlar için iyi dalış noktaları olarak değerlendirilir. İleri seviye sporcular için üst şartlara derinliği de ekleyelim. Bu şartlardan ne kadar çoğunu bir arada bulabilirsek o kadar güzel bir dalış noktamız var demektir. Bu şartlar ülkemizde Ege ve Akdeniz’de daha kolay yakalanabilmektedir. Kanımca serbest dalış için Türkiye’de en uygun yer birçok faktörü bir arada sunabildiğinden Antalya Kaş’tır. Bir iki konuyu daha ilave etmeden geçemeyeceğim. Serbest dalış denizde olduğu kadar havuzda da yapılabilen bir spordur. Bu platformda sporumuzun detaylarına daha çok giremiyorum fakat kısaca belirteyim, serbest dalgıç dışarıdan çok, çoğu zaman kendi içinde yaşadıklarıyla, hissettikleriyle ilgilenir. Nefes tutarken yaşadığı anların birçoğunda zaten gözleri kapalıdır ve en üst sakinliktedir. Belki şaşırtıcı gelecek fakat iyi bir havuzda güvenli bir ortam oluşturarak sadece yüzeyde nefes tutmak bile o günü ve o yeri iyi bir dalış noktasına çevirebilmektedir.
Dört tarafı denizlerle çevrili bir ülkede yaşıyoruz. Ülkemiz bir dalış cennetidir diyebilir miyiz?
Türkiye dalış cenneti olmuş ve olabilecek bir ülkedir ama maalesef ülkemizi şu anda bir dalış cenneti olarak niteleyemiyorum. Tekrar dalış cenneti olarak anılmak istiyorsak bilinçli avcılık, erozyonla mücadele ve bunların etkili denetimi olmazsa olmazlardır.
Sizin bugüne kadar unutamadığınız, en çok etkilendiğiniz dalış noktaları hangileri oldu?
Ben Kızıldeniz, Filipinler, Endonezya, Yunanistan, İtalya gibi serbest dalışın Mekke’lerinde bulundum. Bulunduğum bu yerlerin hepsi ayrı ayrı çok etkileyici özelliklere sahipti. Filipinler’in kıyıya çok yakında bulunan inanılmaz derin ve inanılmaz berrak ve sakin suları unutulmazdı. Kızıldeniz Dahab’da etrafınızda yüzlerce ileri seviye uluslararası sporcu ile ılık sularda süzülmek de unutulmazdı. Türkiye’deki birbirinden değerli ve çok zor şartlarda çalışmalarını sürdüren çok kıymetli sporcularımızla son 10 senedir gerçekleştirdiğimiz her dalışın her saniyesi unutulmazdı. Geçen sene çok başarılı bir organizasyonla ülke tarihimizde ilk defa gerçekleştirdiğimiz ve Antalya Kaş’da düzenlediğimiz CMAS Açık Su Dünya Şampiyonası’nda takımca yarışmak ve ev sahibi ülkemiz adına başarılar elde etmek de mutlulukların en büyüğüydü.
