Hayatın koşturmacası içerisinde her zaman enerji desteğine ihtiyaç duyarız. Kreatin de yağı dönüştürüp kas hücrelerine ileterek vücuda enerji desteği sağlayan organik bir asit olarak enerji ihtiyacımızı karşılamada önemli yardımcılarımızdan biridir. Kreatin hakkında bilgileri bir araya getirdiğimiz içerikte, kreatin çeşitleri ve özellikleri hakkında bilgilere ulaşabilirsiniz.
Kreatin, bazı çekirdekli hücrelerde bulunur ve lifli bir yapıya sahiptir. Karaciğer, böbrek ve pankreasta sentezlenir. Ardından, beyne, kalbe, iskelet kaslarına ve diğer dokulara ulaşır. Dokularda da diğer asit türlerine göre daha fazla enerji depolayıcı özelliğine sahip olan kreatin, fosfat halinde metabolize olur.
Kreatin nedir sorusu kapsamında yapılan araştırmalara göre, geyik, devekuşu, bufalo, keklik, tavşan ve yaban ördeği gibi hayvanların yüksek miktarda kreatin içerdiği belirtilir. Ayrıca bu hayvanlarda diğer etlere göre daha az kalori ve daha yağsız vücut dokusu bulunur. Deniz ürünleri de diğer hayvanlar kadar olmasa da düşük kalorilidir ve yararlı yağ bulundurur.
Canlılar için kreatinin işlevleri
Vücutta enerjinin oluşmasında ADP ve ATP moleküllerinin yanı sıra kreatin de işlevleri açısından önemli bir rol üstlenir.
Vücudun belli başlı enerji kaynağından birisi olan ATP, protein, karbonhidrat ve yağların oksitlenmesi ile ortaya çıkar. Fosfat maddelerini hidrolize ederek enerji oluşturur ve vücudun kullanmasını sağlar. Enerji kullanımında ADP’ye dönüştürülmesinin ardından tekrar ATP’ye dönüştürülmesi gerekir. Dönüştürülmezse enerji işlevini yerine getiremez. Bunun için de kreatin, fosfat grubunu ADP ile birleştirerek ATP oluşmasını sağlar. Böylece kreatin sürecin tamamlanmasına katkıda bulunarak enerji oluşturulmasına yardımcı olur.
Kreatin ne işe yarar sorusuna karşılık kreatin, vücudumuzdaki enerjinin oluşumunda önemli rol alarak, egzersizleri çok zorlanmadan verimli bir şekilde yapma imkanı sunar. Kasların su tutma kapasitesini arttırarak kas hacmini ve iyon miktarını artırır. Böylece iyonlar protein sentezini artırarak kas gelişimini olumlu etkiler. Ayrıca kreatin, kasların iyileşme sürecinde de önemli bir rol üstlenir.
Kreatinin insan sağlığı için önemli faydaları
Besin desteği kreatin kullanımının insan vücuduna birçok yararı vardır. Bu nedenle çok yaygın olan ürünün faydalarını şu şekilde sıralayabiliriz.
- Kreatin, enerji kaynağı olmasının yanı sıra çeşitli kritik hastalıkların tedavi edilmesinde önemli rol oynar. Örneğin; depresyon gibi psikolojik rahatsızlıkların giderilmesine katkı sağlarken beyin ve fiziksel hareketleri etkileyen sorunların çözülmesine de yardımcı olur. Ayrıca kreatin kullanmak beyin gücünün (zeka ve hafıza gibi) artmasını sağlar.
- Çeşitli spor dallarında kısa enerji patlamasına ihtiyaç duyan sporculara gereken desteği sunmasının yanı sıra yeni kas gelişimini engelleyen myostatin seviyesini uygun hale getirir.
- MS (Multipl Skleroz) hastalığı, akciğer hastalığı (KOAH), diyabet, Konjestif kalp yetmezliği, Fibromiyalji, Osteoartrit görme kaybı, das distrofisi, kas atrofisi, polimiyozit gibi kas hastalıkları gibi kreatin eksikliği sonucu ortaya çıkan hastalıkların tedavi edilmesine katkıda bulunur.
- Kreatin takviyesi hormonları artırır. Ayrıca ileri yaşlarda kas kaybını azaltmaya yardımcı olur.
Kreatinin dikkat çeken özellikleri
Kreatin çoğunlukla tırnak, kıl, saç, deri, diş gibi yapılarda bulunan ve bu yapılara direnç sağlayan lifli bir protein olma özelliğine sahiptir. Egzersizler, testosteron seviyesi, kas miktarı ve et tüketimi vücutta bulunan kreatin miktarında etkilidir.
Bedene giren kreatin, yüzde 90 üzerinde bir oran ile fosfokeratin formunda kaslarda depolanır. Yaklaşık yüzde 5 gibi bir oranda da serbest bir şekilde beyinde, kalpte, böbreklerde ve karaciğerde bulunur. Kardiyoprotektif özelliği ile kalbin ve kan damarlarının korunmasına katkı sağlar. Besinlerde bulunan kreatin, besin takviyesi şeklinde kullanılan ürünlerden daha yavaş sindirilir.
Vücuda enerji desteğinin oluşmasına katkıda bulunan ve doğal şekilde üretilen kreatin, kasların çalışarak kreatini parçalaması ile ortaya çıkan atık ürün de kreatinin olarak adlandırılır. Kreatinin böbrekler tarafından filtrelendikten sonra idrarla atılır. Kandaki seviyelerine göre böbrek fonksiyonu değerlendirilir.
Enerji tedarikçisi kreatin çeşitleri
Vücuda enerji sağlanması için kullanılan kreatin çeşitlerini şu şekilde belirtmek mümkün.
Kreatin monohidrat; sindirimi kolay ve etkilidir. Ancak bazı kişilerde mide rahatsızlığına sebep olabilir. Kreatin monohidratın toz, kapsül, jel, şeker ve sakız gibi formları bulunur.
Kreatin Etil Ester; Midede emilmeye başlaması ile etkisini gösteren Kreatin Etil Ester, bu şekilde birçok kişinin mide sorununu ortadan kaldırabilir. Ayrıca kasın dışındaki su moleküllerine daha az ihtiyaç duyması nedeniyle iskelet kası içerisine emilebilir.
Magnezyum Kreatin Şelat; Kas içerisinde su yerine magnezyuma bağlanır. Böylece kullanıcılarda daha az su tutulması ve kas dışı şişkinlik yaşanır. Ayrıca, magnezyuma bağlanması nedeniyle oldukça sağlıklıdır.
Kreatin HCL: Yeni üretilmesine rağmen oldukça güçlüdür. Suda çözünür özelliği ile vücutta daha kolay emilir. Böylece yan etki ihtimalleri de azalır.
Kreatin toz veya hap olmak üzere iki çeşidi mevcuttur. Hızlı sindirme imkanı olduğu ve etkili sonuç verdiği için çoğunlukla toz şeklinde kullanılır. Hap kullanımı düşük olduğu için piyasada çok az bulunur. Kreatin çeşitlerine dair bilgileri GittiGidiyor sayfasından inceleyebilirsiniz.
Kreatin kullanım şekilleri
Kreatin nasıl kullanılır sorusu şu şekilde cevaplanabilir. Kreatin kullanımı için günlük yaklaşık 5 gramın antrenman sonrasında yemekle birlikte tüketilmesi önerilir. Ancak her vücudun kreatin kullanım miktarına tepkisinin farklı olma ihtimali nedeniyle, kreatini kullanmayı düşünen kişinin mutlaka bir sağlık uzmanına danışması gerekir.
Kas kütlesini artırmak isteyen Fitness sevenler, ağırlık kaldırmaya çalışanlar, kırmızı et ve deniz ürünleri tüketemediği için kreatinden yoksun kalan vejeteryanların kreatin kullanması önerilir. Ayrıca, kas dokusu parçalandığı için kas kütlesinde kayıp yaşayan kişilerin kreatin kullanması da kreatin önerileri arasında yer alır.
Kreatin kullanımı, böbrek hastalığı taşıyanlara, hamile veya emzirme döneminde olan kadınlara ve kilo alımına neden olma ihtimali nedeniyle belirli ağırlık kategorisi amaçlayan sporculara tavsiye edilmez. Gerek kas kütlesini artırmak isteyenler gerekse de sağlığı için bu desteği kullanmayı tercih edenlerin, içeriği, çeşitleri, kullanımı ve kreatin faydaları konusunda detaylı araştırma yapması önerilir. Ayrıca ürünü kullanmadan önce uzman görüşü alması sağlığı açısından daha faydalı olabilir.
